Amerikan Başkanı Donald Trump, ülkesinin İran’a uyguladığı yaptırımlara uymaktan muaf tuttuğu, aralarında ’nin de bulunduğu 7 ülkenin muafiyetlerinin süresinin uzatılmayacağını açıkladı.

Mayıs ayında süresi dolacak olan muafiyetler kalktıktan sonra İran’dan alırlarsa, Türkiye, Çin, Hindistan, Japonya, Tayvan, Yunanistan ve Güney Kore de tarafından yaptırımları delmiş kabul edilecekler.

ABD’nin de üyesi olduğu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 5 daimi üyesi ve Almanya’nın, İran İslam Cumhuriyeti’yle 2015 yılında imzaladığı Nükleer Silahsızlanma Anlaşması’ndan 2018 yılında tek taraflı olarak çekilen Trump, İran’ı anlaşmanın şartlarına uymamakla suçlamış ve Obama döneminde kaldırılmaya başlanan yaptırımların tekrar yürürlüğe gireceğini açıklamıştı.

İran’ın nükleer cephaneliğinin yanı sıra, balistik füzelerinin de silahsızlanma kapsamına alındığı yeni bir anlaşmayı kabul etmesini isteyen ABD, aynı zamanda Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan petrollerine rağbeti arttırmayı arzuluyor.

POMPEO: ‘İRAN’LA İLİŞKİ İÇİNDEKİLER
RİSK ALMAYAN TARAFTA BULUNMALI’

Amerikan Bakanı Mike Pompeo konuyla ilgili “İran’la ilişki içindeki herhangi bir ulus durumu iyi tespit edip, risk almayan tarafta bulunmayı tercih etmelidir. Sıfır noktasında ne kadar uzun süre duracağımızı İran’ın tutumu belirleyecek. Trump Hükümeti ve müttefikleri, İran’ın ABD’yi, ortaklarını, müttefiklerini ve Ortadoğu’daki güvenliği tehdit eden faaliyetlerine karşı ekonomik baskıyı hat safhada tutmaya ve kapsamını genişletmeye kararlıdır.” dedi.

Financial Times’ın Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı habere göre ABD, Suudi Arabistan ve BAE’nin İran’dan petrol alan ülkelerin ihtiyaçlarını karşılayacağına ve İran’ı piyasadan tamamen sileceğine dair gerekli güvenceleri aldı.

2018 Kasım’ında, İran için hayati önem taşıyan enerji, gemi inşa, taşımacılık ve bankacılık sektörlerine yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe sokan ABD, İran’ı ekonomik yönden köşeye sıkıştırmayı ve İran’ın enerji pastasındaki payını Körfez’deki müttefikleri olan Suudi Arabistan ve B.A.E’ye yedirmeyi amaçlıyor.

TÜRKİYE, ÇİN VE HİNDİSTAN’DAN
KARARA İLK TEPKİLER

Yaptırımların yeniden uygulamaya konmasıyla darboğaza giren İran ekonomisi ve petrol ithal eden ülkelerden olan Türkiye için olduğu kadar muafiyet kapsamındaki diğer ülkelerin enerji piyasaları için de büyük önem taşıyan bu karara konunun taraflarından farklı tepkiler geldi.

İran’dan ithal ettiği ham petrolün hem maliyet hem de stratejik açıdan önemini vurgulayan dışişleri bakanı Çavuşoğlu “Bu süreçte, bu yaptırımları doğru bulmadığımız gibi katılmadığımızı da söyledik. Bu tür dayatmalara da karşıyız. Onun dışında bir ülkeden petrol alındığı zaman yani pratikte de bunun zorluğunu ve mümkün olmadığını anlatmaya çalışıyorum. Bu sefer rafinelerin teknolojisini değiştirmek gerekiyor. Bunun için rafinelerin kapanması gerekiyor, ciddi bir masraf gerekiyor. Şimdi ABD tek taraflı bir karar alacak ve tüm ülkelere diyecek ki bunun bedelini siz ödeyin. Ayrıca bu, İran yerine bu petrolü herhangi bir ülkeden almayı teklif etmek de haddini aşmak demektir. Sen o ülkeler adına pazarlama mı yapıyorsun?” dedi.

Dünya’nın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin Halk Cumhuriyeti aynı zamanda Dünyanın en büyük enerji ithalatçılarından biri konumunda. Trump yönetiminin Çin’in İran’la ham petrol ticaretini engellemeye yönelik bu hamlesi’ne Çin dışişleri’nden de itiraz geldi. Çin dışişleri Sözcülerinden Geng Shuang günlük basın toplantısında “ABD’nin kararı Ortadoğu’da ve uluslararası enerji piyasalarında kırılganlığı arttıracaktır. Birleşik Devletleri sorumluluk sahibi bir tavır takınmaya ve yapıcı bir rol üstlenmeye çağırıyoruz.”

Hindistan, Çin’den farklı olarak daha ılımlı ve uzlaşmacı bir tavır takınıyor. Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Raveesh Kumar “Hükümet ABD’nin muafiyetleri sonlandırma kararını kayıt altına almıştır. Hükümet, Hindistan’ın enerji politikalarını ve ekonomik güvenliğini korumak için bütün dost uluslarla çalışmaya devam edecektir. Biz bu kararın etkilerini göğüslemeye hazırız.”